Development of education Развитие образования Development of education 2619-1466 2618-8910 ИД «Среда» 10.31483/r-21461 YPERYL 21461 Научная статья Research Article Ăслăлăх статйи Практика Practice Об имплицитном варианте аффикса третьего лица категории принадлежности имен существительных в чувашском языке About the implicit variant of the affix of the third person of the category of possession of nouns in the Chuvash language Чăваш чĕлхинчи япала ячĕсен камăнлăх категорийĕн виççĕмĕш сăпат аффиксĕн пытарăнчăк варианчĕ çинчен https://orcid.org/0000-0003-1564-8902 Виноградов Юрий Михайлович Vinogradov Yuriy Mikhailovich Виноградов Юрий Михайлович

канд. филол. наук, доцент, ведущий научный сотрудник

candidate of philological sciences, associate professor, leading research fellow

канд. филол. наук, доцент

 chrio6@cap.ru Чувашский республиканский институт образования Минобразования Чувашии Россия Chuvash Republican Institute of Education of the Ministry of Education of the Chuvash Republic Russia Чăваш Республикин вěренӳ институчě 2018 1 (1) 82 84 13 09 2018 © 2018 Yuriy M. Vinogradov © 2018 Виноградов Ю. М. © 2018 Виноградов Ю. М. 2018 Виноградов Ю. М. Yuriy M. Vinogradov Виноградов Ю. М. This article is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0) Эта статья доступна по лицензии Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) Ку статья Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) лицензипе пӑхӑнать

в статье речь идет об орфографии именных словосочетаний в чувашском языке, компоненты которых соединяются имплицитным вариантом аффикса 3-го лица. Указывается на противоречие в орфографии однотипных словосочетаний: кĕреке пуçĕ «тамада», вăйă пуçĕ «руководитель игры», кĕтÿ пуçĕ «вождь стаи» (раздельно) – пирĕн çулпуç «наш вождь», гений çулпуç «гениальный вождь» (слитно). В современные орфографические словари не включены ряд словосочетаний, которые по структуре идентичны с синтагмами, представленными в словарях в слитном написании. Автор доказывает, что раздельное написание соответствует орфографии всех именных синтагм.

the article deals with the spelling of nominal word combinations in the Chuvash language, the components of which are connected by an implicit version of the affix of the third person. The work points to the contradiction in the orthography of similar word combinations: кĕреке пуçĕ "toast-master", вăйă пуçĕ "head of the game", кĕтÿ пуçĕ "leader of the pack" (separately) – пирĕн çулпуç "our leader", гений çулпуç "brilliant leader" (in one word). The modern spelling dictionaries do not include a number of word combinations, which are identical in structure with the syntagmas represented in dictionaries in the joined-up writing. The author proves that a separate spelling corresponds to the orthography of all nominal syntagmas.

Статьяра пайĕсене 3-мĕш сăпатăн тухса ÿкнĕ аффиксĕ çыхăнтаракан ят майлашăвĕсене çырас- си çинчен каланă, орфографире йĕрке çуккине палăртнă: кĕреке пуçĕ, вăйă пуçĕ, кĕтӳ пуçĕ (уйрăм) – (пирĕн) çулпуç, гени çулпуç (пĕрле). Хальхи орфографи словарĕсенче пĕрле çырнă сăмах майлашăвĕсем- пе пĕр евĕрлĕ синтагмăсем калаçура тата çырура нумай-нумай тĕл пулаççĕ, анчах вĕсене словарьсене кĕртмен. Автор уйрăм çырни ытти сăмах майлашăвĕсен орфографийĕпе килĕшсе тăнине ĕнентерет.

 аффикс лицо смягчение слитное написание раздельное написание affix person softening joined-up writing separate writing реферат аннотаци информаци реферачĕ индикаци реферачĕ монографи пĕтĕмлетӳ реферачĕ author-orcid 0000-0003-1564-8902 (Yuriy M. Vinogradov) References Андреев Н.А. Имя существительное // Материалы по грамматике чувашского языка. Ч. 1. Морфология. – Чебоксары: Чувашское государственное издательство, 1957. – 361 с. Andreev, N. A. (1957). Imia sushchestvitel'noe. Materialy po grammatike chuvashskogo iazyka. Ch. 1. Morfologiia, 361. Cheboksary: Chuvashskoe gosudarstvennoe izdatel'stvo. Андреев Н. А. Имя существительное Материалы по грамматике чувашского языка. Ч. 1. Морфология Чебоксары Чувашское государственное издательство Ашмарин Н.И. Материалы для исследования чувашского языка. – Казань, 1898. – 392 с. Ashmarin, N. I. (1898). Materialy dlia issledovaniia chuvashskogo iazyka., 392. Kazan'. Ашмарин Н. И. Материалы для исследования чувашского языка Казань Егоров В.Г. Чăвашла-вырăсла словарь. Чувашско-русский словарь. – 2-мĕш кăларам. – Шупашкар, 1954. – 320 с. Egorov, V. G. (1954). Chavashla-vyrasla slovar'. Chuvashsko-russkii slovar'., 320. Shupashkar. Егоров В. Г. Чăвашла-вырăсла словарь. Чувашско-русский словарь Шупашкар Павлов И.П. Хальхи чăваш чĕлхи. Морфологи. – Шупашкар: Чăваш кĕн. изд-ви, 1965. – 344 с. Pavlov, I. P. (1965). Khal'khi chavash chelkhi. Morfologi., 344. Shupashkar: Chavash ken. izd-vi. Павлов И. П. Хальхи чăваш чĕлхи. Морфологи Шупашкар Чăваш кĕн. изд-ви Павлов И.П. Современный чувашский язык: морфология. В 2 т. Т. 2. Морфология / И.П. Павлов; науч. ред., авт. примеч. и коммент. В.И. Сергеев. – Чебоксары: Чуваш. гос. ин-т гуманит. наук, 2017. – 448 с. Sergeev, V. I., & Pavlov, I. P. (2017). Sovremennyi chuvashskii iazyk: morfologiia. V 2 t. T. 2. Morfologiia., 448. Pavlov;; Cheboksary: Chuvash. gos. in-t gumanit. nauk. Павлов И. П. Сергеев В. И. Современный чувашский язык: морфология. В 2 т. Т. 2. Морфология Павлов; Сергеев В.И. Морфология чувашского языка: словоизменение, формоизменение и формообразование: морфология / В.И. Сергеев; науч. ред. А.П. Долгова. – Чебоксары: Чуваш. гос. ин-т гуманит. наук, 2017. – 400 с. Dolgova, A. P., & Sergeev, V. I. (2017). Morfologiia chuvashskogo iazyka: slovoizmenenie, formoizmenenie i formoobrazovanie: morfologiia., 400. Sergeev;; Cheboksary: Chuvash. gos. in-t gumanit. nauk. Сергеев В. И. Долгова А. П. Морфология чувашского языка: словоизменение, формоизменение и формообразование: морфология Сергеев; Яковлев П.Я. Чувашская фонетика: Учеб. пособие. – Чебоксары: Чуваш. ун-т, 1995. – 136 с. Iakovlev, P. Ia. (1995). Chuvashskaia fonetika: Ucheb. posobie., 136. Cheboksary: Chuvash. un-t. Яковлев П. Я. Чувашская фонетика: Учеб. пособие Чебоксары Чуваш. ун-т