начальник отдела
head of department
пай пуҫлӑхӗ
Актуальность исследования обусловлена ростом в российских вузах числа иностранных студентов из регионов с нестабильной политической обстановкой и недостаточной разработанностью целостного подхода, интегрирующего языковые, социальные, культурные и психологические аспекты адаптации. Цель работы – теоретическое обоснование и эмпирическая проверка модели психолого-педагогического сопровождения, направленной на лингвосоциокультурную адаптацию слушателей подготовительных факультетов из стран Машрика. В статье лингвосоциокультурная адаптация рассматривается как неразрывность языкового, социального и культурного компонентов в международной образовательной среде. Материалами послужили данные теоретического анализа литературы по педагогической психологии, межкультурной коммуникации и андрагогике, а также эмпирические результаты, полученные на выборке 120 слушателей из Египта, Ливии и Сирии (2022–2025 гг.). Методы включали анкетирование (шкала социокультурной адаптации, опросник Спилбергера, авторский опросник учебной мотивации), глубинное интервью, включенное наблюдение и педагогический эксперимент. В ходе констатирующего этапа выявлены ведущие факторы дезадаптации: языковой барьер, культурный шок, последствия психотравмирующего опыта и слабая школьная подготовка. Разработанная программа сопровождения объединила языковые тренинги, индивидуальное психологическое консультирование, тьюторское наставничество и цикл межкультурных мероприятий. Контрольный срез после реализации программы продемонстрировал статистически достоверный рост показателей социокультурной адаптации на 35%, повышение академической успеваемости – на 28% и значительное снижение уровня тревожности. Сделаны выводы о том, что лингвосоциокультурная адаптация требует синхронной педагогической и психологической поддержки; предложенная модель доказала свою эффективность и может быть рекомендована для масштабирования при работе с другими категориями обучающихся, прибывших из зон нестабильности.
The relevance of this study is driven by the growing number of international students from politically unstable regions in Russian universities and the insufficient development of a comprehensive approach integrating linguistic, social, cultural, and psychological aspects of adaptation. The aim of this work is to provide a theoretical substantiation and empirical verification of a psychological and pedagogical support model aimed at the linguosociocultural adaptation of preparatory faculty students from Mashriq countries. The article examines linguosociocultural adaptation as the inseparability of linguistic, social, and cultural components within the international educational environment. The materials comprise data from theoretical analysis of literature in educational psychology, intercultural communication, and andragogy, as well as empirical findings obtained from a sample of 120 preparatory students from Egypt, Libya, and Syria (2022–2025). Methods included questionnaires (Sociocultural Adaptation Scale, Spielberger State-Trait Anxiety Inventory, and the authors' Academic Motivation Questionnaire), in-depth interviews, participant observation, and a pedagogical experiment. The ascertaining phase identified the leading factors of maladaptation: language barrier, culture shock, consequences of psychologically traumatic experience, and insufficient secondary school preparation. The developed support program integrated language training, individual psychological counseling, tutoring, and a series of intercultural events. The post-implementation assessment demonstrated a statistically significant increase in sociocultural adaptation indicators by 35%, an improvement in academic performance by 28%, and a significant reduction in anxiety levels. It is concluded that linguosociocultural adaptation requires simultaneous pedagogical and psychological support; the proposed model has proven its effectiveness and can be recommended for scaling to other categories of students from unstable regions.
Тӗпчев актуаллӑхӗ Раҫҫейри аслӑ шкулсенче политика лару-тӑрӑвӗ ҫирӗп мар регионсенчи ют ҫӗршыв студенчӗсен шучӗ ӳснипе тата адаптацин чӗлхе, общество, культура тата психологи енӗсене пӗрлештерекен пӗрлӗхлӗ меслете ҫителӗксӗр хатӗрленипе ҫыхӑннӑ. Ӗҫ тӗллевӗ - Машрик ҫӗршывӗсенчи хатӗрленӳ факультечӗсенче вĕренекенсене лингвосоциокультура адаптацийӗ тума пулӑшакан психологипе педагогика пулӑшӑвӗн модельне теори тӗлӗшӗнчен никӗслесси тата эмпирикӑлла тӗрӗслесси. Статьяра лингвосоциокультура адаптацине тӗнчери вӗренӳ хутлӑхӗнчи чӗлхе, общество тата культура компоненчӗсен уйрӑлми пĕрлĕхĕ тесе шутлаҫҫӗ. Педагогика психологийĕн, тĕрлĕ культурӑсен хутшăнăвне сăнлакан тата андрагогика литературин теори тишкерӗвӗн даннӑйӗсем, çавӑн пекех суйласа илнӗ Египетран, Ливирен тата Сирирен килнӗ (2022–2025 ҫҫ.) 120 вĕренекенрен илнĕ эмпирика кӑтартӑвӗсем тĕпчев материалĕ пулчĕç. Меслетсем: анкетăлав (социокультура адаптацийӗн шкали, Спилбергер ыйтӑмӗ, автор ирттернĕ вӗренӳ мотивацийӗн ыйтӑмӗ), тĕплĕ интервью, сӑнав тата педагогика эксперименчӗ. Палӑрту, констатаци тапхӑрĕ вӑхӑтӗнче дезадаптацин тĕп факторӗсене тупса палӑртнӑ: чӗлхе чӑрмавӗ, культура шокӗ, психика тĕлĕшĕнчен травмăлакан опыт витӗмӗ тата шкул хатӗрленӗвӗ хавшак пулни. Хатӗрленӗ пулăшу программи чӗлхе тренингӗсене, уйрӑм психологи консультацине, тьютор вӗрентӗвне тата культурӑсен хутшăнăвĕ шайĕнчи мероприятисен ярӑмне пӗрлештернӗ. Программӑна пурнӑҫа кӗртнӗ хыҫҫӑнхи тӗрӗслев тапхăрĕ социокультура адаптацийӗн кӑтартӑвӗсем статистика тӗлӗшӗнчен тӗрӗссипе 35% ӳснине, академи ҫитӗнӗвӗ 28% ӳснине тата канӑҫсӑрлӑх шайӗ самай чакнине кӑтартнӑ. Çакăн пек пӗтӗмлетӳсем тунӑ: лингвосоциокультура адаптацийӗ валли педагогика тата психологи пулӑшӑвӗ синхронлӑ пулмалла; сӗннӗ модель хӑйӗн тухӑҫлӑхне кӑтартса панӑ, ӑна шайлăх çук зонӑсенчен килнӗ вӗренекенсен ытти категорийӗсемпе ӗҫленӗ чухне масштаблама сӗнме пулать.