ResearcherID: F-1335-2014
ScopusID: 56530679000
Член Российского Психологического Общества, д-р психол. наук, профессор, профессор
Member of Russian Psychological Society, doctor of psychological sciences, professor, professor
д-р психол. наук, профессор, профессорĕ
студентка
student
студенчĕ
современная социокультурная и цифровая среда предъявляет повышенные требования к процессам самопрезентации и социального сравнения, что делает исследование телесной идентичности в юности и ее личностных детерминант (доверия и алекситимии) необходимым условием понимания становления целостного «Я». Объектом исследования является телесная идентичность как фундаментальный уровень самосознания, формирующийся в юношеском возрасте. В работе представлены результаты эмпирического исследования возрастно-психологических особенностей телесной идентичности и ее личностных детерминант у обучающихся юношеского возраста. При исследовании компонентов телесной идентичности (гендерной идентичности, удовлетворенности телом, телесной репрезентации, психологических защит и отношения к здоровью) использовались следующие методики: «Методика исследования гендерной идентичности» (Л. Б. Шнейдер), «Опросник образа собственного тела» (О. А. Скугаревский, С. В. Сивуха), «Рисунок человека» (К. Маховер), «Методика диагностики структуры и силы психологической защиты» (Л. Ю. Субботина), «Индекс отношения к здоровью» (С. Д. Дерябо). В ходе обработки данных выделение типов телесной идентичности осуществлялось с помощью кластерного анализа по методу К-средних; для установления специфики влияния личностных детерминант применялась множественная линейная регрессия. В качестве основного результата исследования представлена типологическая модель телесной идентичности и ее личностных детерминант в юности, включающая четыре типа: дезинтегрированно-конфликтный, компенсаторно-адаптивный, диффузно-недифференцированный и преждевременно-сформированный. Регрессионный анализ показал, что наибольший вклад в модель вносят трудности идентификации чувств и экстернальное мышление, универсально связанные с регрессией и отрицанием. В заключении представлены рекомендации по психолого-педагогической поддержке студентов с учетом типологического подхода.
the contemporary socio-cultural and digital environment places heightened demands on processes of self-presentation and social comparison, making the study of bodily identity in adolescence and its personal determinants (trust and alexithymia) essential to understanding the development of a coherent sense of self. The subject of the study is bodily identity as a fundamental level of self-awareness that develops during adolescence. This article presents the results of an empirical study of the age-related psychological characteristics of bodily identity and its personal determinants in adolescent students. In studying the components of bodily identity (gender identity, body satisfaction, bodily representation, psychological defenses, and attitudes toward health), the following methods were used: the “Gender Identity Inventory: (L. B. Shneider), the “Body Image Questionnaire” (O. A. Skugarevsky, S. V. Sivukha), the “Draw-A-Person Test” (K. Makhover), the “Methodology for Diagnosing the Structure and Strength of Psychological Defense Mechanisms” (L. Yu. Subbotina), and the “Health Attitude Index” (S. D. Deryabo). Data processing involved identifying types of bodily identity through K-means cluster analysis; multiple linear regression was used to determine the specific influence of personal determinants. The main finding is a typological model of bodily identity and its personal determinants in adolescence, comprising four types: disintegrated-conflict, compensatory-adaptive, diffuse-undifferentiated, and prematurely formed. Regression analysis showed that the greatest contribution to the model comes from difficulties in identifying feelings and externally oriented thinking, which are universally associated with regression and denial. The conclusion presents recommendations for the psychological and pedagogical support of students, taking into account the typological approach.
Хальхи халăх культурипе цифра талккăшĕ çын хăйне кăтартнине тата ытти çынсемпе танлаштарнине çирĕп йĕркене пăхăнма ыйтаççĕ. Ку вара çамрăк чухнехи ӳт-пӳ туйăмĕпе харпăр хăйлăх паллисене (шанăва, хăй мĕн тунине ăнланнине) тата «Эпĕ» епле çитĕнсе çитнин сул-йĕрне тавçăрса илме пулăшать. Ӳт-пӳ туйăмлăхне тĕпчевĕн объекчĕ вырăнне илнĕ, ăна аталану тапхăрĕнче çамрăк çын хăй камне ăнланакан никĕс пек пăхнă. Ӳт-пӳ туйăмĕн пайĕсене (çуралнă чухнехи туйăма, ӳт-пӳпе кăмăллă пулнине, ӳт-пĕвĕн мĕнле те пулин пайне ăсра сăнарласа саплаштарнине, психологи хӳтĕлевне тата сывлăха епле хакланине) тишкернĕ чухне акă çакнашкал меслетлĕхсемпе усă курнă: «Çуралнă чухнехи ӳт-пӳ туйăмне тĕпчекен меслетлĕх» (Л.Б. Шнейдер), «Харпăр хăй ӳт-пĕвĕ епле иккенне пĕлмелли ыйту пуххи» (О.А. Скугаревский, С.В. Сивуха), «Çын ӳкерчĕкĕ» (К. Маховер), «Психологи хӳтĕлевĕн тытăмĕпе вăйне диагностика парасси» (Л.Ю. Субботина), «Сывлăх пĕлтерĕшне хакланин индексĕ» (С.Д. Дерябо). Ӳт-пӳ туйăмĕн тĕсĕсене тишкернĕ май вăтам К кластер меслечĕпе усă курнă; çын уйрăмлăхĕн сăлтавĕсен спецификине тупма нумай енлĕ линиллĕ регресси çине таяннă. Тĕпчевĕн тĕп результачĕ тесе ӳт-пӳ туйăмĕн типлă ĕлкисене тата унăн кашни ачапа çыхăннă сăлтавлав модельне панă, моделĕн тăватă тĕсне уйăрнă: пĕрлĕх çук хирĕçӳлĕх, саплаштарупа хăнăху, пăтравлă хутшăнупа уйрăмланманлăх тата вăхăт çитичченхи майлашу. Регресси тишкерӗвӗ кӑтартнӑ тӑрӑх, моделе чи пысӑк тӳпе туйӑмсене идентификацилес йывӑрлӑхсем, регрессипе тата хирӗҫлевпе универсаллӑ ҫыхӑннӑ экстерналлӑ шухӑшлав (ҫын хӑйӗн пурнӑҫӗнчи пулӑмсен сӑлтавӗсене хӑйӗн ӗҫӗсемпе тата йышӑнӑвӗсемпе мар, тулашри факторсемпе çеç ӑнлантарма тӑрӑшни) кӗртеҫҫӗ. Юлашкинчен студентсене типологие шута илсе психикăпа педагогика пулăшăвĕ сĕннĕ.