д-р пед. наук, доцент, профессор
doctor of pedagogic sciences, associate professor, professor
д-р пед. наук, доцент, профессорĕ
целью статьи является анализ теоретических основ педагогики отношений и ее прикладного потенциала в контексте университетского наставничества с опорой на имеющиеся научные положения и предложением собственной интерпретации для практической реализации. Рассмотрена концепция педагогики отношений как фундаментальный подход к построению эффективной системы наставничества в высшем учебном заведении. Он фокусируется на формировании прочных, уважительных и доверительных связей между участниками образовательного процесса. Статья исследует ключевые принципы данного подхода (уважение, доверие, сотрудничество, эмпатия, диалог) в контексте взаимодействия между наставником и подопечным. Проводится сопоставление с историческими и современными педагогическими концепциями. Анализируются такие концепции, как «педагогика сотрудничества», гуманистическая педагогика и теория воспитательных систем. Автор определяет педагогику отношений как комплексный подход, центральной опорой которого является формирование безопасной среды для всех участников образовательного процесса. В контексте наставничества в высшем учебном заведении это означает переход от субъект-объектных моделей взаимодействия, где наставник выступает в роли доминирующего источника информации или контролера, к субъект-субъектному партнерству. В работе представлена авторская интерпретация интеграции принципов педагогики отношений в университетские программы наставничества. Показана эффективность данной интеграции. Предложены практические рекомендации для повышения эффективности педагогики отношений в системе наставничества. Представлено, как внедрение педагогики отношений в систему наставничества содействует всестороннему развитию студентов.
the article analyzes the concept of relational pedagogy as a fundamental approach to building an effective mentorship system in higher education institutions. Relational pedagogy is defined as an approach that focuses on fostering strong, respectful, and trusting connections among participants in the educational process. The article explores the key principles of this approach (respect, trust, cooperation, empathy, and dialogue) within the context of interaction between a mentor and a mentee. A comparison with historical and contemporary pedagogical concepts is made including "pedagogy of cooperation," humanistic pedagogy, and the theory of educational systems. The paper presents an author's interpretation for integrating the principles of relational pedagogy into university mentorship programs, demonstrating the effectiveness of this integration. Practical recommendations are offered to enhance the efficacy of the relational pedagogy within the mentoring processes, illustrating how its implementation contributes to the students’ comprehensive development.
Статьян тĕллевĕ хутшăну педагогикин теори никĕсне тата унăн пурнăçра усă курма юрăхлăхне университетра вăй илнĕ наставниклăх системин халь пур никĕсĕ çине тата ăна пурнăçлас пирки хамăр хатĕрленĕ сĕнӳсем çине таянса тĕпчесси пулса тăрать. Хутшăну педагогикин концепцине аслă шкулта наставниклăха тухăçлă тумалли тĕп çул-йĕр пулнине ĕнентернĕ. Вăл хăйĕн çирĕп никĕсне вĕренĕве хутшăнакансем хушшинче аталанакан хисеплев тата шану çыхăнăвĕсем вăйĕ çинче тупать. Статьяра асăннă концецин тĕп принципĕсене (хисеплев, шану, хутшăнуллă ĕç, çын кăмăлне шута илни – эмпати, диалог) наставникпа ăна пăхăнакансем хушшинче аталанакан çыхăнусен картинче тĕпченĕ. Педагогикăн кивĕ тата хальхи концецийĕсене танлаштарса тишкернĕ. Çавнашкалах «ӗҫтешлӗх (хутшăну) педагогики», гуманизмлă педагогика тата сапăрлав системин теори концепцийĕсене тшкернĕ. Автор хутшăну педагогикине вĕренĕве явăçнă çынсен хăрушсăрлăхĕн центрне калăплакан комплекслă пулăм тесе пăхать. Ку вара аслă вĕренӳ заведенийĕн наставниклăх контекстĕнче субъектпа объект концепцийĕ (аслă çын кĕçĕннине ертсе пыраканĕ тата унăн информаци çăл куçĕ е тĕрĕслевçи пулни) субъектпа субъект (пĕр танлăх) хутшăнăвне куçать. Ĕçре хутшăну педагогикин принципĕсене университетăн наставниклăх программипе пĕрлештерес пирки автор мĕн шухăшланине ăнлантарса панă. Ку пĕрлешĕвĕн уссине кăтартнă. Хутшăну педагогикин витĕмне наставниклăх системинче вăйлатмалли практика мелĕсене сĕннĕ. Хутшăну педагогикине наставниклăх системипе çыхăнтарни студентсене нумай енлĕ аталантарма епле пулăшнине уçăмлатнă.