ResearcherID: ABA-3409-2021
ScopusID: 57192250027
канд. психол. наук, доцент
candidate of psychological sciences, associate professor
канд. психол. наук, доценчĕ
студентка
student
студенчĕ
актуальность исследования связана с необходимостью формирования когнитивных и регуляторных функций у детей младшего школьного возраста, что важно для их адаптации в современном социокультурном контексте. Быстрые изменения в технологиях и образовании требуют развития произвольности психических процессов, таких как внимание, память, планирование и самоорганизация и др., которые играют ключевую роль в учебной и социальной адаптации детей. Исследование было проведено на выборке из 60 детей (8-9 лет) в МАОУ СОШ №31 города Ишим. Применялись методики, направленные на оценку различных аспектов произвольности: целеполагания, прогнозирования, планирования, коррекции, гибкости действий, адаптивности и рефлексии («Шаблон», «Бегущий гусь», «Тест простых поручений», «Круги» и другие), а для анализа данных применялся критерий φ* - угловое преобразование Фишера. У большинства детей произвольность когнитивных и регуляторных функций находится в активном процессе формирования, при этом ее компоненты развиваются неодинаково. Прогнозирование, адаптивность и мнемические способности формируются быстрее и качественнее, чем целеполагание, планирование, коррекция, гибкость действий, рефлексия и аттенционные способности. Результаты исследования подтверждают необходимость психолого-педагогического сопровождения для улучшения произвольности у младших школьников, что способствует их успешной учебной и социальной адаптации.
the relevance of the study lies in understanding the development of cognitive and regulatory functions in primary school-age children, which is crucial for their adaptation to the modern socio-cultural context. Rapid changes in technology and education require the development of volitional processes such as attention, memory, planning, and self-organization, key for academic and social adaptation. The study was conducted with a sample of 60 children (ages 8-9) from the Municipal Autonomous Educational Institution Secondary School No. 31 in Ishim. Diagnostic techniques assessed various aspects of volitional functions: goal-setting, forecasting, planning, correction, flexibility, adaptability, and reflection. Methods used included "Template," "Running Goose," "Simple Instructions Test," "Circles," and others, with data analysis performed using the φ* criterion – Fisher’s angular transformation. Most children’s voluntary cognitive and regulatory functions are in an active process of formation, with their components developing unevenly. Prediction, adaptability, and mnemonic abilities develop faster and more efficiently than goal setting, planning, correction, flexibility of actions, reflection, and attentional abilities. The study confirms the need for psychological and pedagogical support to enhance volitional functions in younger schoolchildren, aiding their successful academic and social adaptation.
тĕпчевĕн паян кунхи пĕлтерĕшĕ кĕçĕн класра вĕренекен ачасен тавралăх çинчен мĕн пĕлнине ăс-тăна хывас тата йĕркелесе тăрас функцине пурнăçлас тĕллеврен килет, мĕншĕн тесен ачасен хальхи социокультурăра пурăнакан çынсене хăнăхмалла. Технологипе вĕренӳре хăвăрт пулса иртекен улшăнусем ачасене вĕренĕве тата çынсене хăнăхнă чухне пысăк вырăн йышăнакан психологи пулăмĕсене (тĕслĕхрен, тимлĕхе, асра тытассине, планлама пултарассине, харпăр хăйне йĕркелесе тăрассине т. ыт.) ирĕклĕ аталантарма хистеççĕ. Ишим хулин 31-мĕш шкулĕ муниципалитет автономиллĕ вĕренӳ учрежденийĕнче пĕлӳ илекен 8–9 çулсенчи ачасене тĕпчев ирттерме суйласа илнĕ. Ирĕклĕхĕн расна аспектне (тĕллев лартнине, планлама пултарассине, тӳрлетӳсем кĕртме пултарассине, ĕçсен вăр-варлăхне, çĕнĕлĕхе хăнăхнине тата рефлекси тунине («Шаблон», «Чупакан хур», «Ансат ĕçсен тесчĕ», «Çаврашкасем» т. ыт. те) хаклама май паракан методикăсемпе усă курнă. Даннăйсене тишкерме φ* критерие (Фишерăн кĕтеслĕ улшăнăвĕ е икĕ выборкăри тĕпчевçе кăсăклантаракан эффект тĕл пулнин тăтăшлăхне танлаштарнин меслечĕ. Вăл ҫак эффекта регистрациленĕ икĕ выборкăри процент шайĕсем хушшинчи уйрăмлăхсен чанлăхне, тĕрĕслĕхне хаклать) суйласа илнĕ. Ачасен пысăк ушкăнĕн шухăшласа тишкерес тата йĕркелес функцийĕ вăй илсе аталаннă тапхăрта пулса иртет, çав вăхăтрах компонентсем пĕрешкел аталанмаççĕ. Тĕллев лартассипе, планлассипе, коррекци тăвассипе, хускану пиçĕлĕхĕпе танлаштарсан прогноз тăвас, хăнăхас тата аса илес пултарулăхсем хăвăрт тата лайăх пахалăхпа аталанаççĕ. Тĕпчев результачĕсем кĕçĕн класс ачисен ирĕклĕх аталанăвне психилогипе педагогика енчен пулăшса пыма сăлтав пуррине ĕнентереççĕ. Ку пулăшу ачасене вĕренĕве тата хутшăнăва ăнăçлăрах хăнăхма май парать.