старший преподаватель
senior lecturer
аслă преподавателĕ
ResearcherID: A-1311-2016
канд. пед. наук, доцент, доцент
candidate of pedagogic sciences, associate professor, associate professor
канд. пед. наук, доцент, доценчĕ
Работа посвящена исследованию учебно-профессиональных мотивов студентов первого курса специальности «Психология», проживающих и обучающихся в разных социокультурных средах. Данное исследование обусловлено потребностью в изучении влияния внешних условий на формирование учебно-профессиональных мотивов студентов-первокурсников, поскольку этот процесс имеет ключевое значение для подготовки квалифицированных специалистов, готовых к вызовам рынка труда и современности. Согласно теории самодетерминации, факторами, влияющими на трансформацию профессиональных устремлений, выступают социальная взаимосвязь, академическая среда и опыт работы. Методологической основой исследования являются теории мотивов Е. П. Ильина, А. Н. Леонтьева, теория мотивации достижения Дж. Аткинсона, теория мотивации А. Маслоу и результаты современных научных работ. В исследовании, направленном на изучение мотивов первокурсников, приняли участие 88 обучающихся из Мариуполя и 76 обучающихся из Санкт-Петербурга. Для обработки результатов исследования применялись качественные и количественные методы, в частности производился расчет коэффициента Колмогорова-Смирнова и U-критерия Манна-Уитни. У первокурсников-психологов, обучающихся в разных регионах, выявлены статистически значимые различия в мотивах учебной деятельности. В мариупольской выборке обнаружен выход на лидирующие позиции мотива творческой самореализации наряду с профессиональным мотивом и отсутствие мотива престижа, в то время как в санкт-петербургской выборке на первом и втором местах оказались профессиональный и социальный мотивы к обучению при отсутствии выраженных мотивов к творческой самореализации и учебно-познавательной деятельности как таковой. Проведенное пилотажное исследование показало необходимость продолжения работы. Это позволит в дальнейшем разработать рекомендации для преподавателей высших учебных заведений по организации учебного процесса с целью формирования учебно-профессиональной мотивации будущих специалистов и ее учета при проектировании содержания образования и сопровождении учебного процесса.
This work is devoted to the study of the educational and professional motives of first‑year students majoring in Psychology who live and study in different sociocultural environments. This research is driven by the need to study the influence of external conditions on the formation of educational and professional motives in first‑year students, since this process is of key importance for training qualified specialists prepared for the challenges of the labor market and of modernity. According to self‑determination theory, the factors influencing the transformation of professional aspirations are social relatedness, the academic environment, and work experience. The methodological framework of the research comprises the theories of motives developed by E. P. Ilyin and A. N. Leontiev, J. Atkinson's achievement motivation theory, A. Maslow's motivation theory, and the results of contemporary scholarly work. The study, aimed at examining the motives of first‑year students, involved 88 students from Mariupol and 76 students from Saint Petersburg. Qualitative and quantitative methods were used to process the research results, in particular, the calculation of the Kolmogorov-Smirnov coefficient and the Mann-Whitney U test. Statistically significant differences in the motives for academic activity were found among first‑year psychology students studying in different regions. In the Mariupol sample, the motive of creative self‑realization, along with the professional motive, was found to occupy a leading position, while the prestige motive was absent; in the Saint Petersburg sample, by contrast, professional and social motives for learning ranked first and second, with no pronounced motives for creative self‑realization or learning‑cognitive activity as such. The conducted pilot study demonstrated the need for further research. This will subsequently allow for the development of recommendations for higher education teachers on organizing the educational process in order to foster the educational and professional motivation of future specialists and to take it into account when designing curriculum content and supporting the educational process.
Ку ĕçре тĕрлĕ социокультура талккăшĕнче пурăнакан тата вĕренекен «Психологи» специальноçне алла илекен пĕрремĕш курс студенчĕсен вĕренӳпе професси туртăмĕсене тишкернĕ. Ҫак тӗпчев пӗрремӗш курсра вӗренекен студентсен вӗренӳпе професси туртăмĕсене йӗркелес ӗҫе тулашри условисем мӗнле витӗм кӳнине тӗпчемеллипе ҫыхӑннӑ, мӗншӗн тесен ҫак процесс ӗҫ рынокӗпе хальхи самана ыйтӑвӗсене квалификациллӗ хатӗр специалистсене хатӗрлес ӗҫре пысăк пӗлтерӗшлӗ. Самодетерминаци (ҫын ниме пăхмасăр хӑйӗн тыткаларӑшне, тӗллевӗсене, ӗҫ мелӗсене хӑй палӑртма пултарни) теорийĕпе килĕшӳллĕн, професси туртăмĕсене улăштаракан тĕп сăлтавсем шутне социаллă çыхăну, вĕренӳ талккăшĕ тата ĕçлев опычĕ кĕреççĕ. А. Н. Леонтьевпа Е. П. Ильинăн сăлтавсен (туртăмсен) теорийĕ, Дж. Аткинсонăн ҫитӗнӳ сăлтавĕсен теорийӗ, А. Маслоун сăлтавлăх теорийĕ тата хальхи ăслăлăх ĕçĕсен çитĕнĕвĕсем тĕпчевĕн меслетлĕх никĕсне йĕркелеççĕ. Пӗрремӗш курсра вӗренекенсен сӑлтавӗсене пĕлес тӗллевлӗ тӗпчеве Мариупольтен 88 тата Санкт-Петербургран 76 вӗренекен хутшӑннӑ. Тӗпчев кӑтартӑвӗсене пĕтĕмлетме пахалӑх тата шут меслечĕсемпе усӑ курнӑ, тĕслĕхрен, Колмогоров–Смирнов коэффициентне тата Манн–Уитни U-критерине шутланă. Тĕрлĕ регионта психолога вĕренекен пĕрремĕш курс студенчĕсен вĕренӳ сăлтавĕсенче статистика тӗлӗшӗнчен пӗлтерӗшлӗ уйрӑмлӑхсем палӑрнӑ. Мариуполь студенчĕсем хушшинче пултарулăх тĕлĕшĕнчен палăрас тата профессие алла илес сăлтавсем (туртăмсем) малти вырăнсенче тăраççĕ, престиж, чап-сум сăлтавĕ вара палăрман. Санкт-Петербург студенчĕсен вара пĕрремĕш вырăнта – професси тата общество сăлтавĕсем, пултарулăхра палăрас тата вĕренес, ытларах пĕлес сăлтавсем палăрсах каймаççĕ. Ҫакӑ малашне аслӑ вӗренӳ заведенийӗсен преподавателӗсем валли вӗренӳ процесне йӗркелемелли сӗнӳсем хатӗрлеме май парӗ. Вĕсене пулас специалистсен вӗренес тата профессие алла илес сăлтавĕсене аталантарма тата вӗренӳ содержанине проектланӑ тата вӗренӳ процесне сăнаса пынă чухне шута илме май пулĕ.