ResearcherID: PGG-3667-2026
ScopusID: 622110
Почетный работник высшего профессионального образования Российской Федерации, канд. психол. наук, доцент, доцент
Honorary Worker of Higher Professional Education of the Russian Federation, candidate of psychological sciences, associate professor, associate professor
канд. психол. наук, доцент, доценчĕ
в статье рассматривается проблема совершенствования системы физического воспитания студентов высших учебных заведений в контексте задач формирования конкурентоспособного и гармонично развитого специалиста. Цель исследования – теоретическое обоснование и разработка акмеологической модели физического воспитания в высшей школе, направленной на достижение студентом вершин (акме) не только в физическом, но и в личностно-профессиональном развитии. Актуальность работы обусловлена необходимостью перехода от традиционной, нормативно-ориентированной парадигмы физического образования к личностно-деятельностной, интегративной модели, обеспечивающей субъектную позицию студента в процессе физического самосовершенствования. В ходе теоретического анализа и педагогического моделирования были использованы системный, акмеологический и компетентностный подходы. Результатом исследования является структурно-функциональная модель, ядром которой выступает студент как активный субъект деятельности, целенаправленно движущийся к индивидуальному «акме» через единство мотивационно-ценностного, операционально-деятельностного, рефлексивно-регулятивного и социально-адаптивного компонентов. Модель предполагает этапность (адаптационный, продуктивный, рефлексивно-творческий этапы) и реализуется через специфические педагогические условия. Автором сделан вывод о том, что внедрение акмеологической модели способствует формированию у студентов устойчивой потребности в физической культуре как неотъемлемой части будущей профессиональной деятельности и личностного образа жизни, что в конечном итоге повышает качество их жизни и помогает профессионально реализоваться.
this article examines the issue of improving the physical education system for university students in the context of developing competitive and well-rounded professionals. The objective of the study is to theoretically substantiate and develop an acmeological model of physical education in higher education, aimed at enabling students to achieve excellence (acme) not only in physical performance but also in personal and professional development. The relevance of this work stems from the need to shift from the traditional, norm-oriented paradigm of physical education to a personal-activity-based, integrative model that ensures students' agency in the process of physical self-improvement. The theoretical analysis and pedagogical modeling utilized systemic, acmeological, and competency-based approaches. The study resulted in a structural and functional model, the core of which is the student as an active agent, purposefully moving toward an individual "acme" through the unity of motivational-value, operational-activity, reflexive-regulatory, and social-adaptive components. The model is structured in stages (adaptive, productive, and reflexive-creative stages) and is implemented through specific pedagogical conditions. It is concluded that the implementation of the acmeological model fosters a sustainable need for students to engage in physical education as an integral part of their future professional activities and personal lifestyle, which ultimately improves their quality of life and professional fulfillment.
Статьяра аслӑ вӗренӳ заведенийӗсенче студентсене ӳт-пӳ воспитанийӗн тытӑмне лайӑхлатас ыйтӑва конкурентлӑ тата килӗшӳллӗ аталаннӑ специалиста хатĕрлес тӗллев контекстӗнче тишкереҫҫӗ. Тĕпчевĕн тĕллевĕ – аслă шкулăн ӳт-пӳ сапăрлавĕн акмеологи ĕлкине (модельне) теори енчен уҫса парасси тата ăна практикăра кăтартасси. Ку модель ҫынна хăй аталанăвне ӳт-пӳ енĕпе кăна мар, профессире те чи ҫӳллĕ шая ҫитерме май парать. Ĕҫĕн паян кунхи пĕлтерĕшĕ студентăн ӳт-пӳ аталанăвне хăнăху (традици) ҫул-йĕрĕнчен, норматив картинчен уйрăм ҫынна аталанура ĕҫпе хускану, интеграци моделĕ ҫине куҫарассипе ҫыхăннă. Теори енчен тишкерме тата педагогика модельне йĕркелеме система, акмеологи тата компетенци мелĕсене суйласа илнĕ. Тĕпчев результачĕ тытăмпа функци ĕлки пулса тăрать. Унта тĕп вырăна студент йышăнать. Вăл ĕҫ-хĕл субъекчĕ вырăнĕнче пулать те хăйĕн «акме» (чи ҫӳллĕ шайĕ) патне рефлексипе регуляци тата халăхпа хутшăнас хăнăху компоненчĕсене пĕр ҫĕре пĕрлештерсе тĕллевлĕн пырать. Ĕлке тапхăрлăх (хăнăху тапхăрĕ, ĕҫ кăтартнин тапхăрĕ, рефлексипе пултарулăх тапхăрĕ) пуррипе палăрса тăрать тата ятарлă педагогика условийĕсенче аталанать. Автор тунă пĕтĕмлетӳ тăрăх, ҫӳллĕ шай моделĕпе усă курни студентсен малашнехи професси ĕҫĕ-хĕлĕнче тата кулленхи пурнăҫĕнче ӳт-пӳ хусканăвĕпе пĕр уйрăлмасăр тăтăш пурăнас шухăш-кăмăлне ӳстерет. Ку вара пурнăҫ шайне ҫĕклет тата професси енчен малалла аталанма май парать.