канд. психол. наук, доцент
candidate of psychological sciences, associate professor
канд. психол. наук, доценчĕ
в настоящей статье отражены результаты экспериментального исследования, посвященного изучению особенностей структурных компонентов самосознания у детей 5-6 лет в аспекте детско-родительских отношений. Обращение к обозначенному вопросу сопряжено с наличием значимых деформаций в системе детско-родительских отношений, фиксируемых в последние десятилетия в современных семьях, которые негативным образом отражаются на личностном развитии подрастающего поколения. Особо значимым в данном вопросе является дошкольный период, когда происходит становление фундаментальных основ личности ребенка, прежде всего, возможностей осознания им своего Я. В то же время, несмотря на возросшую актуальность обозначенной проблематики, можно констатировать, что она не окончательно решена. Цель исследования – выявить особенности структурных компонентов самосознания у детей 5–6 лет в аспекте детско-родительских отношений. Методами исследования являются теоретический анализ и обобщение научной литературы по проблеме исследования, констатирующий эксперимент, количественный и качественный анализ полученных данных, методы их интерпретации. Результаты исследования: в ходе экспериментального исследования была подтверждена гипотеза о том, что особенности структурных компонентов самосознания у детей 5–6 лет в аспекте детско-родительских отношений заключаются в следующем: гармоничные отношения между родителями и ребенком в семье способствуют формированию у него более высокого уровня «Я-образа», притязания на признание, чувства половой принадлежности, ощущения себя во времени, понимания своих прав и обязанностей по сравнению с дисгармоничными.
this article presents the results of an experimental study devoted to the study of the features of the structural components of self-awareness in children aged 5–6 years in the aspect of child-parent relationships. Addressing the designated issue is associated with the presence of significant deformations in the system of child-parent relationships recorded in recent decades in modern families, which negatively affect the personal development of the younger generation. Particularly significant in this issue is the preschool period, when the fundamental foundations of the child's personality are formed, first of all, the ability to realize his or her Self. At the same time, despite the increased relevance of the designated problem, it can be stated that it has not been finally resolved. The purpose of the study is to identify the features of the structural components of self-awareness in children aged 5–6 years in the aspect of child-parent relationships. The research methods are theoretical analysis and generalization of scientific literature on the research problem, ascertaining experiment, quantitative and qualitative analysis of the obtained data, methods of their interpretation. Results of the study: during the experimental study, the hypothesis was confirmed that the features of the structural components of self-awareness in children aged 5–6 years in the aspect of parent-child relationships are as follows: harmonious relationships between parents and a child in the family contribute to the formation of a higher level of the "I-image", a claim to recognition, a sense of gender identity, a sense of oneself in time, an understanding of one’s rights and responsibilities compared to disharmonious ones.
Ку статьяра 5–6 çул тултарнă ачасен ашшĕ-амăшĕпе хутшăннă май палăракан харпăр ăнланăвĕн уйрăмлăхĕсене эксперимент мелĕпе тĕпченин результачĕсене çырса кăтартнă. Палăртнă ыйтăва тĕпченин сăлтавĕ тесе ачасемпе ашшĕ-амăшĕ хушшинче юлашки вунă çуллăхсенче çемье çыхăнăвĕсем пулас ăру аталанăвне сиен кӳрсе улшăннине пăхмалла. Ку ыйту картинче тĕп вырăнта малашне ачаран мĕнле çын пулассине, ача хăйне ЭПĔ тесе ăнланассине никĕслекен шкул умĕнхи тапхăр тăрать. Çав вăхăтрах, ыйтăвăн паян кунхи пĕлтерĕшĕ пысăк пулин те ăна çак таранччен те татса паман. Тĕпчевĕн тĕллевĕ – 5–6 çул тултарнă ачасен харпăр ăнланăвĕн тытăмне ачасемпе ашшĕ-амăшĕ хушшинче пулакан çыхăнусене тĕпе хурса палăртасси. Тĕпчев меслечĕсен шутне тĕпчев ыйтăвĕпе çыхăннă ăслăлăх литературине теори енчен тишкерсе пĕтĕмлетни, констатаци тумалли эксперимент, пухнă материала хисеп тата пахалăх енчен тишкерни, ăна ăнлантаракан меслет кĕреççĕ. Тĕпчев результачĕсем: эксперимент тĕпчевĕ кăтартнă тăрăх, 5–6 çул тултарнă ачасен ашшĕ-амăшĕпе хутшăннă чух палăракан харпăр ăнланăвĕн уйрăмлăхĕсем акă епле палăраççĕ: ашшĕ-амăшĕпе ачасем хушшинче килĕшӳллĕ çыхăнусем пурри çавнашкал хутшăнусем çуккипе танлаштарсан ача ăсĕнче «ЭПĔ» ăнлава çӳллĕрех шая çĕклет, ача хăйне шута илнине курма, арлăх енчен кам пулнине пĕлме, хăй вăхăтпа çыхăннине туйма, хăйĕн мĕнле ирĕклĕхпе тивĕç пуррине ăнланма май парать.