канд. психол. наук, доцент
candidate of psychological sciences, associate professor
канд. психол. наук, доценчĕ
статья посвящена проблеме выявления взаимосвязи детского опыта домашнего насилия и тревожности у молодых людей. Актуальность. Изучение взаимосвязи детского опыта домашнего насилия и тревожности у молодежи представляет особый интерес в связи со специфическими возрастными особенностями молодости с одной стороны, и значимостью периода детства с другой. В детстве закладываются основы личности, формируются устойчивые свойства личности, а молодость отличается стремлением к самореализации, профессиональным самоопределением, выработкой системой духовно-нравственных и культурных ценностей, в формировании и проявлении которых значительное негативное влияние может оказать опыт детского домашнего насилия. На основе анализа литературных источников было выявлено, что опыт детского домашнего насилия способен впоследствии вызывать ситуационную и личностную тревожность. Это и явилось основой для изучения взаимосвязи детского опыта домашнего насилия и тревожности в молодости (в ретроспективе) разработки диагностической методики. Цель исследования заключается в выявлении взаимосвязей между детским опытом домашнего насилия и тревожности в возрасте молодости. В настоящей работе были использованы следующие методы исследования: анализ теоретических источников по проблеме исследования, изучение ресурсов образовательных порталов Интернета, опроса, тестирования, методы математико-статистических методов. Расчёты производились с использованием статистического пакета Statistica 10. Использованы t-критерий Стъюдента для сравнения несвязанных выборок, r-критерий Пирсона – коэффициент линейной корреляции. Для обзора литературы были использована поисковая система Pubmed в электронной базе данных Scopus, а также научная электронная библиотека (e-Library). В ходе проведения исследования осуществлялся поиск публикаций и веб-данных, по ключевым словам, и словосочетаниям: «насилие детей в семье», «физическое насилие», «психическое насилие», «сексуальное насилие», «выявление домашнего насилия». Результаты исследования и обсуждение. В статье предлагаются результаты корреляционного анализа между личностной и ситуационной тревожностью респондентов и их детским опытом домашнего насилия, пережитого в возрасте до 14 лет, описание авторского опросника для изучения физического, психоэмоционального и сексуального насилия молодых людей в возрасте от 15 до 24 лет (в ретроспективе). Выводы. Полученные результаты исследования указывают на то, что опыт детского домашнего насилия способен вызывать и актуализировать впоследствии ситуационную и личностную тревожность. В этой связи изучение взаимосвязи детского опыта домашнего насилия и тревожности у молодежи является важной задачей, призванной обеспечить понимание того, как происходит развитие человека в онтогенезе. Оно также связано с изучением факторов становления человека как полноценной личности.
the article is devoted to the problem of identifying the relationship between childhood experience of domestic violence and anxiety in young people. Relevance. The study of the relationship between childhood experience of domestic violence and anxiety among young people is of particular interest due to the specific age characteristics of youth on the one hand, and the significance of the childhood period on the other. In childhood, the foundations of personality are laid, stable personality traits are formed, and youth is characterized by a desire for self-realization, professional self-determination, the development of a system of moral and cultural values, in the formation and manifestation of which the experience of child domestic violence can have a significant negative impact. Based on the analysis of literary sources, it was revealed that the experience of child domestic violence can subsequently cause situational and personal anxiety. This was the basis for studying the relationship between children's experience of domestic violence and anxiety in youth (in retrospect) to develop a diagnostic technique. The aim of the study is to identify the relationship between childhood experiences of domestic violence and anxiety at the age of youth. In this work, the following research methods were used: analysis of theoretical sources on the research problem, study of the resources of educational Internet portals, survey, testing, mathematical and statistical methods. Calculations were performed using the Statistica 10 statistical package. The Student's t-criterion was used to compare unrelated samples, and Pearson's r-criterion was the linear correlation coefficient. The Pubmed search engine in the Scopus electronic database, as well as the scientific electronic library (e-Library) were used to review the literature. In the course of the study, publications and web data were searched by keywords and phrases: "violence of children in the family", "physical violence", "mental violence", "sexual violence", "detection of domestic violence". Research results and discussion. The article offers the results of a correlation analysis between the personal and situational anxiety of respondents and their childhood experience of domestic violence experienced at the age of 14, a description of the author's questionnaire for studying physical, psycho-emotional and sexual violence of young people aged 15 to 24 years (in retrospect). Conclusions. The results of the study indicate that the experience of child domestic violence can cause and actualize situational and personal anxiety later. In this regard, the study of the relationship between children's experience of domestic violence and anxiety among young people is an important task designed to provide an understanding of how human development occurs in ontogenesis. It is also associated with the study of the factors of the formation of a person as a full-fledged personality.
статьяна ачалăхри килти пусмӑр опычĕпе çамрăксен пӑшӑрханӑвĕ епле ҫыхӑнса тӑнине палӑртас ыйтӑва халалланӑ. Актуаллăх. Пӗр енчен çамрăклăхăн ятарлӑ ӳсӗм уйрӑмлӑхӗсене кура, тепӗр енчен ачалӑх тапхӑрӗн пӗлтерӗшне кура, ачалăхри килти пусмӑр опычĕпе çамрăксен пӑшӑрханӑвĕн хушшинчи ҫыхӑнӑва тишкересси питех те кăсăк ыйту пулса тăрать. Ачалăхра ҫыннӑн харкамлăх никӗсĕ хывăнать, харкамăн ҫирӗп палӑрӑмӗсем йӗркеленеҫҫӗ; ҫамрӑклӑх харпăр хӑйне пурнӑҫра тупма тӑрӑшнипе, професси тĕлĕшĕнчен ураланнипе, кӑмӑл-сипетпе культура пахалăхĕсен системине харпăрланипе уйрăлса тăрать, çакă епле калăпланса тата палăрса пырасси çине вара ачалăхри килти пусмăр опычĕ самай япăх витĕм кÿме пултарать. Литература ҫӑл куҫӗсен тишкерӗвне тӗпе хурса ачалăхри килти пусмӑр опычӗ каярахпа уйрăм лару-тӑрури тата харкам пӑшӑрханӑвĕн сăлтавĕ пулма пултарнине палӑртма май пулчĕ. Ҫакӑ ӗнтӗ ачалăхри килти пусмӑрпа ҫамрӑклӑхри пăшăрханăвăн (ретроспективра) ҫыхӑнӑвне тӗпчемелли диагностика меслетлĕхне калăпламалли никӗс пулса тӑчĕ. Тӗпчев тӗллевӗ – ачалăхри килти пусмӑр опычĕпе ҫамрӑклӑхри пăшăрхану хушшинчи ҫыхӑнӑва тупса палӑртасси. Ку ӗҫре тӗпчевӗн ҫак меслечӗсемпе усӑ курнӑ: тӗпчев проблемипе çыхăннă теори ҫӑл куҫӗсене тишкерни, Интернетӑн вӗренӳ порталӗсен ресурсӗсене тӗпчени, ыйтса пĕлни, тестсем шутлаттарни, математикӑпа статистика меслечӗсем. Расчетсене Statistica 10 статистика пакечӗпе усӑ курса тунӑ. Çыхӑнусӑр суйлавсене танлаштарма – Стъюдентӑн t-критерийӗпе, Пирсон r-критерийӗпе – линилле корреляции коэффициентне палăртма усă курнă. Литературӑна пăхса тухса сăнарлама Scopus электрон базинче даннăйсенчи Pubmed шырав системипе, ҫавӑн пекех ӑслӑлӑх электрон вулавӑшӗпе (e-Library) усӑ курнӑ. Тӗпчев ирттернӗ май публикацисемпе веб-даннӑйсене, тӗп сӑмахсем тата сӑмах майлашӑвӗсем тӑрӑх шыранӑ: «ачасене ҫемьере пусмӑрлани», «вӑй-хал пусмӑрĕ», «психика пусмӑрӗ», «ар пусмăрĕ», «килти пусмӑра тупса палӑртни». Тӗпчев кӑтартӑвӗсем тата вĕсене сӳтсе явни. Статьяра респондентсен харкам тата уйрăм лару-тӑру пӑшӑрханӑвӗпе вĕсен ачалăхра 14 çула çитиччен тÿссе ирттернĕ килти пусмăр опычĕ хушшинчи çыхăнăва танлаштарса тишкернин кӑтартӑвӗсемпе автор15–24 çулхи çамрăксен (ретроспективра) вӑй-хал, психоэмоци тата ар пусмăрĕсен опытне тӗпчеме йĕркеленĕ ыйтусен пуххине ҫырса кӑтартнине тăратнă. Пӗтӗмлетӳсем. Тӗпчев результачĕсем ачалăхри килти пусмӑр опычӗ каярахпа харкам тата уйрăм лару-тăрури пӑшӑрханӑва чĕртсе яма тата амалантарма пултарнине кăтартаççĕ. Ҫавăнпа ачалăхри килти пусмӑр опычĕпе çамрăксен пӑшӑрханӑвĕн ҫыхӑнӑвне тӗпчесси этем аталанавĕ онтогенезра мӗнле пулса пынине ӑнланма пулăшас тĕлĕшпе пысӑк тӗллев пулса тӑрать. Ҫавӑн пекех вăл çак аталанăва мĕнле факторсем витĕм кÿнине тĕпчессипе те çыхăннă.