канд. психол. наук, доцент
candidate of psychological sciences, associate professor
канд. психол. наук, доценчĕ
магистрант
master's degree student
магистранчĕ
формирование социальной готовности к школе на современном этапе становится одной из центральных задач дошкольной педагогики и психологии. Особую значимость данный вопрос приобретает в отношении детей, имеющих нарушения сенсорной сферы. Цель исследования – выявление условий формирования социальной готовности к школе у детей с сенсорными нарушениями. Задачи: выявить особенности социальной готовности к школе у детей 6–7 лет с нарушениями зрения и слуха по сравнению с их нормативно развивающимися сверстниками; определить психолого-педагогические условия формирования социальной готовности к школе у детей 6–7 лет со зрительными и слуховыми нарушениями, оценить степень их эффективности. Гипотеза исследования: процесс формирования социальной готовности к школе у детей 6–7 лет со зрительными и слуховыми нарушениями будет эффективен при соблюдении следующих психолого-педагогических условий: опора на совместную игровую и творческую деятельность, способствующую активизации субъектной позиции ребенка и формированию навыков кооперации со сверстниками; включение в содержание работы комплекса мер, обеспечивающих формирование положительного отношения к школе, принятие ребенком позиций «учителя» и «ученика». Методы исследования: теоретический анализ и обобщение научных материалов по проблеме исследования, формирующий эксперимент, количественный и качественный анализ полученных данных, методы их интерпретации. Результаты исследования: для детей с нарушениями сенсорной сферы характерен низкий уровень социальной готовности к школе. Внедрение специально разработанной системы формирующих воздействий, реализующей условия, обозначенные в гипотезе исследования, способствует эффективности формирования социальной готовности к школе у детей 6–7 лет с сенсорными нарушениями (зрения и слуха). При этом отмечается повышение показателей навыков коммуникации и сотрудничества у детей с ОВЗ со сверстниками, переход к более сложным формам общения ребенка со взрослыми, достаточный уровень сформированности контекстного общения с ними.
the formation of social readiness for school at the present stage is becoming one of the central tasks of preschool pedagogy and psychology. This issue is of particular importance in relation to children with sensory impairments. The purpose of the study is to identify the conditions for the formation of social readiness for school in children with sensory impairments. Objectives: to identify the features of social readiness for school in children aged 6–7 with visual and hearing impairments in comparison with their normatively developing peers; to determine the psychological and pedagogical conditions for the formation of social readiness for school in children aged 6–7 with visual and auditory impairments, to assess the degree of their effectiveness. The hypothesis of the study: the process of forming social readiness for school in children aged 6–7 with visual and auditory impairments will be effective if the following psychological and pedagogical conditions are met: reliance on joint play and creative activities that enhance the child's subjective position and the formation of skills of cooperation with peers; the inclusion in the content of the work of a set of measures that ensure the formation of a positive attitude towards school, the child's acceptance of the positions of “teacher” and “student”. Research methods: theoretical analysis and generalization of scientific materials on the research problem, formative experiment, quantitative and qualitative analysis of the data obtained, methods of their interpretation. Research results: children with sensory impairments are characterized by a low level of social readiness for school. The introduction of a specially developed system of formative influences that implements the conditions outlined in the research hypothesis contributes to the effectiveness of the formation of social readiness for school in children aged 6–7 with sensory impairments (vision and hearing). At the same time, there is an increase in the indicators of communication and cooperation skills among children with disabilities with their peers, a transition to more complex forms of communication between the child and adults, and a sufficient level of formation of contextual communication with them.
Шкул хутшăнăвне хатĕрлесси хальхи вăхăтра шкул умĕнхи педагогикăпа психологин чи пĕлтерĕшлĕ задачисенчен пĕри пулса тăрать. Ку ыйтукурас тата илтес енчен ҫитменлĕх пур ачасемпе ĕçленĕ чух уйрăмах пысăк пĕлтерĕш туянать. Тĕпчевĕн тĕллевĕ – куҫпа курас тата хăлхапа илтес енчен кăлтăклă 6–7 ҫул тултарнă ачасем шкул хутшăнăвне ыттисемпе танлаштарсан еплерех хатĕррине кăтартакан условисене тупасси, вĕсен витĕмлĕхĕн виҫине палăртасси. Задачăсем: куҫпа хăлха енчен кăлтăк пур 6–7 ҫул тултарнă ачасен, сывлăхĕ йĕркеллĕ ытти ачасемпе танлаштарсан, шкулта хутшăнăва кĕме хатĕррин уйрăмлăхĕсене тупасси; куҫра тата хăлхара кăлтăклă 6–7 ҫул тултарнă ачасене шкул хутшăнăвне кĕме хатĕрлемелли психологипе педагогика условийĕсене палăртасси, вĕсен витĕмлĕхĕн шайне хакласси. Тĕпчевĕн малтанхи шухăшĕ (гипотези): куҫра тата хăлхара кăлтăк пур 6–7 ҫул тултарнă ачасене шкул хутшăнăвне тухăҫлă хатĕрлеме педагогикăпа психологин ҫак условийĕсене пăхăнас пулать: пĕрле вылякан вăйăсемпе пултарулăх ĕҫĕ-хĕлĕ ҫине таянни (ку ĕҫ-хĕл ачан субъект позицине ҫирĕплетет тата тантăшĕсемпе хутшăнма хăнăхтарать); ĕҫ тытăмне шкул пирки ырă шухăшлама, «учительпе» «вĕренекен ача» позицийĕсене йышăнма хистекен мерăсем кĕртни. Тĕпчев меслечĕсем: тĕпчев проблемипе ҫыхăннă ăслăлăх материалĕсене теори енчен тишкерни (ку ĕҫ эксперимент ирттерттерет, пухнă даннăйсене хисеп тата пахалăх енчен тишкерӳ тутарать, вĕсене ăслăлăх енчен ăнлантарма хисет). Тĕпчев результачĕсем: куҫпа тата хăлхапа ҫыхăннă кăлтăк пур ачасем шкул хутшăнăвне кĕрессин шайĕ аялта тăрать. Аталанма май паракан ятарлă ĕҫ системипе усă курни куҫпа хăлха кăлтăкĕллĕ 6–7 ҫул тултарнă ачасене шкул хутшăнăвне тухăҫлă хатĕрлеме май парать. Кунпа пĕрле – сывлăх енчен кăлтăк пур ачасен тантăшĕсемпе хутшăнса тата пĕр-пĕрне пулăшса ĕҫлес хăнăхăвĕн кăтартăвĕсем ӳсни, аслисемпе тата кăткăсрах ҫыхăнусене кĕни, вĕсемпе контекста кура хутшăнма пĕлнин шайĕ пысăкланни палăрать.