канд. пед. наук, доцент
candidate of pedagogic sciences, associate professor
канд. пед. наук, доценчĕ
статья посвящена изучению концептуальных основ дидактики И.Я. Яковлева. В работе представлено аналитическое описание технологий самостоятельной работы, саморазвития, самообразования в педагогической системе просветителя чувашского народа. Опираясь на содержание федеральных государственных образовательных стандартов высшего образования, автор доказывает востребованность дидактической системы И.Я. Яковлева в современных условиях реализации «Ядра высшего педагогического образования», эффективность организации образовательного процесса в Симбирской чувашской учительской школе. В работе изложены результаты анализа современных учебных программ по направлению подготовки «Психология и педагогика дошкольного образования» на предмет представленности в них описания технологий и объема времени на выполнение заданий для самостоятельной работы. Изучение дидактической системы И.Я. Яковлева построено с учетом знаниевой, этнокультурной, персонологической парадигм и на принципах системности, компетентности. Итоги исследования, полученные на основе теоретического анализа педагогической литературы и нормативных регуляторов образования, имеют методологический характер, созвучны с требованиями к результатам сформированности универсальных, общепрофессиональных и профессиональных компетенций. Автор представил содержательный анализ авторских и передовых для 18 века технологий организации аудиторной и внеаудиторной работы обучающихся: чтение, пересказ, конспектирование педагогической литературы, исследование, проект, сочинение-рассуждение, развивающие логику и критическое мышление. Описанные технологии требуют реконструкции в новых социокультурных условиях, их можно рекомендовать для использования в учебном процессе современного вуза.
the article is devoted to the study of the conceptual foundations of I.Ya. Yakovlev's didactics. The work presents an analytical description of the technologies of independent work, self-development, self-education in the pedagogical system of the educator of the Chuvash people. Based on the content of federal state educational standards of higher education, the author proves the relevance of I.Ya. Yakovlev's didactic system in modern conditions of the implementation of the "Core of Higher Pedagogical Education", their innovative nature, the effectiveness of the organization of the educational process in the Simbirsk Chuvash Teachers' School. The work presents the results of the analysis of modern curricula in the direction of training "Psychology and Pedagogy of Preschool Education" for the presentation of a description of technologies and the amount of time for completing assignments for independent work. The study of I.Ya. Yakovlev's didactic system is built taking into account the knowledge, ethnocultural, personological paradigms and on the principles of consistency and competence. The results of the study, obtained on the basis of theoretical analysis of pedagogical literature and normative regulators of education, have a methodological nature, are consonant with the requirements for the results of the formation of universal, general professional and professional competencies. The author presented a substantive analysis of the author's and advanced technologies for the 18th century for organizing the classroom and extracurricular work of students: reading, retelling, taking notes on pedagogical literature, research, project, essay-reasoning, developing logic and critical thinking. The described technologies require reconstruction in new socio-cultural conditions, they can be recommended for use in the educational process of a modern university.
Статьяра И.Я. Яковлев дидактикин концепци никĕсне тĕпчесси пирки сăмах пырать. Ĕçре харпăр хăй тĕллĕн вĕреннин, кашни хăй тĕллĕн аталаннин, хăй тĕллĕн пĕлӳ илнин технологийĕсем чăваш халăхне çутта кăларнă çыннăн вĕрентĕвĕнче мĕнле пулнине тишкерсе панă. Федерацин аслă шкулпа çыхăннă вĕренӳ стандарчĕсем çине таянса автор хальхи вăхăтра «Педагогикăн аслă вĕренĕвăн тĕшши» программăна пурнăçлама И.Я. Яковлевăн вĕрентӳ системи кирлĕ пулнине, Чĕмпĕр чăваш учителĕсен шкулĕнче вĕренĕве тухăçлă йĕркеленине ĕнентерет. Ĕçре «Шкулчченхи вĕрентĕвĕн педагогикипе психологийĕ» енĕпе хатĕрлекен вĕренӳ программисене харпăр хăй тĕллĕн вĕренме кирлĕ технологисене тата вăхăта тĕпе хурса тишкернин результачĕсене кăтартса панă. И.Я. Яковлевăн вĕрентӳ тытăмне тĕпченĕ май вĕрентӳре пĕлĕве, халăх культурине тата çын уйрăмлăхĕсене епле шута илнине тĕпе хунă, системăлăхпа пĕлӳлĕх принципĕсене пăхăннă. Тĕпчевĕн педагогика литературин теори материалне тата вĕрентĕве йĕркелекен документсене тишкерсе тунă пĕтĕмлетĕвĕсем пĕтĕмĕшле методологипе çыхăнса тăраççĕ, анлă профессилĕхпе кĕрет профессилĕх компетенцийĕсем епле пулмаллине уçăмлатакан кăтартусемпе килĕшсе тăраççĕ. Автор XVIII ĕмĕрте аудиторире тата аудитори тулашĕнче ирттернĕ ĕçсене йĕркелекен кăтартуллă технологисемпе – уйрăм çынсем усă кураканнисемпе тата анлă сарăлнисемпе тĕплĕн паллаштарать. Вĕсен шутне вĕренекенсен логика тата критика шухăшлавне аталантаракан çак технологисем кĕреççĕ: вулав, çырнин содержанине каласа пани, педагогика литературине конспектлани, тĕпчев, проект, шухăшлав сочиненийĕ. Çырса кăтартнă технологисемпе хальхи çĕнĕ лару-тăрура усă курма тивĕç пур. Вĕсемпе хальхи аслă шкулăн вĕрентĕвĕнче усă курма юрать.